Popplet voor een goede samenvatting

Popplet is een webtool waarmee je een mindmap kunt maken met woorden, plaatjes of YouTube filmpjes. Je start in het midden van het scherm met een onderwerp en eromheen kun je in verschillende vakjes alles verzamelen wat met het onderwerp te maken heeft. Een docent of leerling kan zo schema’s delen, gedachten op een rij zetten en samenvattingen maken. In de artikelen van Wijmien Klaasen en Femke van Veldhuijsen en Herman van Schie vind je meer informatie over het gebruik van Popplet. Het gebruik van Popplet biedt de leerlingen een duidelijke structuur om een tekst te analyseren. Daarna zijn ze in staat om de belangrijkste informatie in een samenvatting weer te geven. In dit artikel wordt een lesopzet beschreven waarbij Popplet gebruikt wordt voor het maken van een samenvatting.

Lesdoelen en lesopzet 'samenvatten'

De les over het maken van een samenvatting is bestemd voor leerlingen van 3 havo. De leerlingen zijn bekend met de webtool Popplet. In de vorige hoofdstukken hebben ze een mindmap gemaakt over verbanden en signaalwoorden in zinnen en alinea's. Tijdens deze les wordt de theorie over samenvatten toegelicht aan de hand van een Popplet door de docent. De leerlingen gaan vervolgens zelfstandig met Popplet aan de slag met het samenvatten van een eenvoudige tekst uit het boek. De belangrijkste kerndoelen Nederlands die in deze les aan bod komen zijn kerndoel 4 en 5:
4.  De leerling leert strategieën te gebruiken bij het verwerven van informatie uit gesproken en geschreven teksten.
5.  De leerling leert in schriftelijke en digitale bronnen informatie te zoeken, te ordenen en te beoordelen op waarde voor hemzelf en anderen. 
(Stichting leerplanontwikkeling (SLO), Enschede, 2007)

Ook wordt aandacht besteed aan de kerndoelen 1, 2, 6, 9 en 10:
1.  De leerling leert zich mondeling en schriftelijk begrijpelijk uit te drukken.
2.  De leerling leert zich te houden aan conventies (spelling, grammaticaal correcte zinnen, woordgebruik) en leert het belang van die conventies te zien.

6.  De leerling leert deel te nemen aan overleg, planning, discussie in een groep.
10. De leerling leert te reflecteren op de manier waarop hij zijn taalactiviteiten uitvoert en leert, op grond daarvan en van reacties van anderen, conclusies te trekken voor het uitvoeren van nieuwe taalactiviteiten.
(Stichting leerplanontwikkeling (SLO), Enschede, 2007)

Lesopzet

• De docent start met een filmpje over het maken van samenvattingen en schema's.

• De docent legt de theorie over samenvatten uit en licht die toe aan de hand van een mindmap die hij heeft gemaakt met Popplet. 

• De leerlingen krijgen de opdracht van de docent om de leerstof over samenvatten uit het methodeboek voor te bereiden. Ze maken een Popplet waarin ze de leerstof samenvatten. De docent laat daarna een aantal leerlingen de theorie aan de hand van hun Popplet uitleggen. Tijdens de uitleg door de leerlingen wijst de docent de leerlingen op belangrijke aandachtspunten en de leerstof uit hoofdstuk 2, 3 en 4 van het methodeboek die van belang zijn voor het maken van een samenvatting.
• De leerlingen krijgen als opdracht (individueel) een eenvoudige korte tekst (uit het methodeboek) samen te vatten in het opbouwschema. In tweetallen bespreken de leerlingen met elkaar wat ze in dit opbouwschema hebben gezet. Een opbouwschema wordt klassikaal ingevuld op het bord waarbij de leerlingen aangeven wat erin moet staan.
• Met Popplet geven ze per alinea kernzin en sleutelwoorden aan en plaatsen die rondom de hoofdgedachte en de bedoeling van de schrijver.
• De leerlingen schrijven vervolgens in eigen woorden met Popplet de kern van de alinea op in een zin. Deze 'korte' samenvattingen voegen ze samen tot een samenvatting van de tekst.
• In groepjes van vier á vijf leerlingen beoordelen ze welke samenvatting het beste is. Het is belangrijk om leerlingen op de theorie over samenvatten te wijzen. De overgebleven zes samenvattingen worden voorgelezen en klassikaal wordt gereflecteerd over deze samenvattingen. De reflectie heeft onder andere betrekking op vraag waarom de leerlingen dit goede samenvattingen vinden. De koppeling met de theorie dient hierbij aan bod te komen.
• Voor thuis krijgen de leerlingen een opdracht die samen met de docent geschiedenis is gemaakt. Met Popplet maken ze een samenvatting van een hoofdstuk uit het geschiedenisboek. Deze opdracht wordt door de docent Nederlands en docent geschiedenis gezamenlijk beoordeeld. De Popplet wordt inhoudelijke beoordeeld door de docent geschiedenis: Zijn de leerlingen in staat om inhoudelijk de hoofdgedachte, de juiste sleutelwoorden en de kernzinnen uit de tekst / alinea's te halen? De docent Nederlands kijkt de samenvatting na op formulering en spelling.

Popplet in de les

Popplet is overzichtelijk, gemakkelijk en gebruiksvriendelijk. Het helpt leerlingen  leerstof op een overzichtelijke manier op een rij te zetten. Het maken van een mindmap voor een samenvatting biedt de leerling structuur in het analyseren van een tekst. De leerling dient voor bovenstaande les Nederlands de tekst samenvatten tot een kort lopend verhaal. Leerlingen kunnen in de toekomst ook samenvattingen alleen in de vorm van een Popplet maken die voldoende houvast bieden om een weergave van de tekst te geven. Het motiveert leerlingen ook omdat leerlingen het leuker vinden om opdrachten op een computer uit te voeren dan opdrachten uit het boek te maken. Met Popplet maak je snel en efficiënt een mindmap. Dit levert tijdwinst op wanneer je informatie moet verzamelen. Popplet heeft ook de mogelijkheid ter illustratie om afbeeldingen en filmpjes toe te voegen. Je kunt de webtool ook gebruiken om informatie te verzamelen voor een muurkrant, een spreekbeurt of een presentatie.
Collega's van de vakken geschiedenis, aardrijkskunde en biologie gebruiken Popplet om de de leerstof digitaal aan te bieden.

Rol van de docent

• instrueert (in het begin van de les over de lesinhoud en bij het geven van de opdrachten)
• legt uit (licht theoretische achtergrond toe)
• beantwoordt vragen (gedurende hele les)
• stelt vragen (gedurende hele les)
• begeleidt (gedurende hele les)
• motiveert (gedurende hele les)
• corrigeert (gedurende hele les)
• observeert (tijdens het uitvoeren van de opdracht)
• bewaakt de tijd (gedurende hele les)

Klassenmanagement

• Voor deze les dient het computerlokaal of het OLC (open leercentrum) gereserveerd te worden zodat alle leerlingen over een computer kunnen beschikken.
• Leerlingen weten wat de webtool Popplet inhoudt en hoe ze ermee kunnen werken.
• Het lokaal heeft de beschikking over een beamer of smartbord voor de Popplet van de docent.
• Wanneer er geen smartbord in het lokaal is, dient er een (white)bord of flapover aanwezig te zijn voor het opbouwschema en andere aantekeningen.
• De leerlingen worden bij aanvang van de les gewezen op de afspraken die er schoolbreed zijn gemaakt over het gebruik van computers.
• Het computerlokaal moet de mogelijkheid hebben om in tweetallen te werken en in groepjes. Het OLC verdient de voorkeur om dat de leerlingen daar gemakkelijker even in groepjes kunnen gaan zitten.

Online veiligheid

De informatie van de leerlingen komt niet online te staan wanneer je gebruik maakt van de light versie van Popplet. Bij de betaalde versie is het mogelijk om in een online Popplet samen te werken. Je kunt dan ook gezamenlijk in een klassikale Popplet werken. Het is belangrijk om leerlingen erop te wijzen dat ze niet zomaar elk plaatje mogen kopiëren in verband met copyright.

In de brugklas krijgen de leerlingen tijdens de mentorlessen uitgebreid instructie over computergebruik op school waarin internetgebruik en online veiligheid besproken wordt. Dit komt elk jaar terug wanneer de schoolbrede regels en protocollen besproken worden.

Tot slot...

Popplet helpt de leerling om structuur aan te brengen in een samenvatting. Bij voorbereiding van een presentatie of spreekbeurt is het de leidraad van het hele verhaal. Je Popplet is als het ware de spiekbrief waarlangs je verhaal is opgebouwd. Elke digibeet is in staat om met Popplet te werken, gebruiksvriendelijkheid staat hoog in het vaandel.